Ticari Araçlarda Trafik Cezası Tutanaklarının Kayıt Dışı İstihdam Yönünden İncelenmesi

Kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında bazı kamu idareleri ve Sosyal Güvenlik Kurumu “SGK” arasında veri paylaşımı yapılmaktadır. Her ne kadar söz konusu mevzuat eski tarihli olsa da son dönemde özellikle trafik denetimleri kapsamında kayıt dışı istihdama yönelik incelemelerin sıklaştırıldığına ilişkin uygulamaların gündeme gelmesi nedeniyle konu tekrar önem kazanmıştır.

Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı tarafından yapılan trafik denetimleri kapsamında ticari araçlara düzenlenen trafik idari para cezası tutanakları Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilmektedir. Bu bildirimde ise araç plakası, sürücünün kimlik bilgileri, ceza tarihi ve yeri gibi veriler yer almaktadır. SGK, aktarılan verileri esas alarak, araç sahibi ile sürücü arasında bir işçi-işveren ilişkisi bulunduğu karinesinden hareketle işlem tesis etmekte; bu durum işverenler aleyhine re’sen sigortalılık tescili, prim borcu tahakkuku ve idari para cezası uygulanması sonucunu doğurabilmektedir.

Bununla birlikte, SGK’nın 04.08.2021 tarihli genel yazısında açıkça belirttiği trafik idari para cezası karar tutanaklarına istinaden SGK tarafından yapılan işlemlere karşı itirazların değerlendirilmesinde; aracın kiralık olması halinde sürücünün kiralayan firmanın çalışanı olup olmadığı, araç sahibi ile sürücü arasındaki aile, akrabalık veya yakınlık ilişkisi gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Sonuç olarak, ticari araçlara kesilen trafik cezaları sosyal güvenlik hukuku bakımından da sonuç doğurabilmektedir. Özellikle denetimlerin yoğunlaştığı son dönemde, ticari araç sahiplerinin araçlarını kullanan kişilerin sigortalılık durumlarını dikkatle takip etmeleri; kiralama veya geçici kullanım söz konusu ise bu durumu yazılı ve ispatlanabilir şekilde belgelendirmeleri önem arz etmektedir.